Bin Kelime Projesi Dijital Osmanlı Projeleri şemsiyesi altında oluşturuldu. Projenin amacı Osmanlı divanlarının ilk bin kelimesine ulaşarak dönemin edebî anlayışını, yaşayış biçimlerini ve dünya algısını alanla ilgilenen okurlara anlatmaktır.
2023 yılında oluşturulan Bin Kelime Projesi Test Aşamasında Fuzûlî Divanı üzerinde yaptığımız yer adları, kişi adları ve söz varlığı etiketlemeleri ile elde edilen sonuçlar bu projenin temelini oluşturdu. Bin Kelime Projesi, küresel bilişim teknolojilerinin doğal dil işleme yöntemini model alarak divan şiiri örnekleminde bir proje üretmektedir. Divan şiiri gibi bir alanın bilgisayar teknolojileriyle hazırlanmış söz varlığına ulaşılacaktır. Ayrıca, Osmanlıcada yer alan hem Türkçe hem de Arapça-Farsça gibi dillerden geçen ekleri ve kelimeleri bir bütün olarak sunan mevcut bir söz varlığı çalışması sunacaktır. Projede 13. yüzyıldan 19. yüzyıla uzanan bir zaman diliminde 100 divanı kapsayan bir corpora oluşturulacaktır. Corpora hem bir bütün olarak hem yüzyıl yüzyıl hem de bir divanda metin madenciliği işlemlerine tâbi tutulacaktır. Ardından yine her bir derlemin ve bir bütün olarak corporanın kelime sıklıkları ve tekrarları belirlenecektir. Elde edilen veriler farklı bilimsel etkinliklerle bilim dünyasına kazandırılacaktır. Böylece, divan şiiri söz varlığı ile divanları merkeze alan bütüncül bir veriye olan ihtiyaç karşılanacaktır. Projenin amacı, divan şiiri söz varlığının elde edilmesi ve elde edilen kelime listesinin Avrupa dil eğitimi kriterleri bağlamında yeniden ele alınması ve farklı söz varlığı çalışmalarıyla Osmanlıcanın bünyesinde bulunan dillere dayalı her bir parçasının tarihî değişimini, her yüzyılın trend kelimelerini ve Türkçeye giren yeni yapıların da gelişim sürecini gözlemleme imkânı sunacaktır. Projenin özgünlüğü, geliştirdiği yeni dijital yöntemlerde ve divan şiirinin öğretilmesi amacıyla uyguladığı Avrupa dil eğitimi kriterleri kapsamında üretilen söz varlığı çalışmaları olan makale ve bildiri gibi çıktılarda aranmalıdır.
Oluşturulacak bilimsel çalışmalar divan şiirini kapsayacaktır ve oluşturulan yöntem ile farklı türlere ya da nazım biçimlerine de uygulanabilirliği açısından gelecek çalışmalara bir prototip ve faydalı bir model olacaktır. Bu proje alandaki bilimsel dijital çalışmaları körükleyerek yeni dijital projelerin oluşmasına da zemin hazırlayacaktır.
Projenin test aşamasına örneklem olarak Fuzûlî Divanı alınmıştır. Projenin test aşamasının çıktılarından biri Fuzûlî Divanındaki ilk bin kelimenin kavram alanları aracılığıyla Divan şiiri hakkında bilgi veren ve Fuzûlî Divanının en çok tekrar eden bin kelimesinden oluşan bir sözlüğü de içeren akademik bir kitap araştırmacılara ve alanla ilgilenenlere sunulacaktır. Aşağıda Fuzûlî Divanında en sık tekrar edilen kelimelerden bezm kelimesinin eşdizimleri örnek olarak verilmiştir. Projenin bu aşamasıyla ilgili çeşitli akademik çalışmalar için “Yayınlar” bölümüne bakınız.
These works are licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.